باب الثالث و العشرون اندر مساحت عالم و كوهها و درياها و جويها و شكل آن و بنيادها ، چون حرمين و بيت المقدس و كعبه و صفت اقاليمها اما كوهها كه از آن دليل قبله گرفته‌اند كوه لكامست [ 1 ] بشام ، و كوه راهون بسر نديب ، آنك آدم عليه السلام آنجا فرود آمد و نشان پايش آنجا ظاهرست هفتاد گام فربى [ 2 ] و آن را بجايگاه ديگر شرح هست ، و كوه سترى [ 3 ] و بزرگترين كوههاست در عرب ، طولش از اقصى قعر يمن است بشق جزيرهء عرب تا بوادى شام كشد . و كوه دماوندست كه از صد فرسنگى زمين پيدا بود و برف هرگز برو نگسلد ، و جايها هست كه گوگرد بندد از بخار بر بالاى كوه دماوند و مانند درد بخار همى خيزد و گوگرد از هر جنس سرخ و زرد باشد ، امّا راه بر شدن و به كف او آمدن عظيم دشوارست و هيچ آهن بدان فراز نتواند بردن كه بگدازد از تف آن ، و چنين خواندم كه مردى از اهل خراسان از آهن چيزى بساخت و آن را بطلق كرد و بحيلهء تمام پارهء گوگرد سرخ بدست آورد و از آن زر همى كرد ( 305 - آ ) تا پادشاه وقت او را طلب كرد ، بگريخت و اندران روايت است كه قيس لهوب ضحاك بر آنجا بسته است ، و از مرتضى على عليه السلام روايت است كه صخر جنى [ 4 ] صاحب خانم سليمان عليه السلام آنجا محبوس است ، و همچنين روايتست كه بعهد مأمون قايدى را بفرستاد با صد و پنجاه سوار

--> [ ( 1 ) ] بين ثغور الشام و ثغور الجزيره جبل اللكام . . . و جبل اللكام هو جبل داخل فى بلد الروم و يقال انه ينتهى فى بلد الروم الى نحو من مائتى فرسخ و يظهر فى بلد الاسلام بين مرعش و الهارونيه و عين‌زربه فيسمى اللكام الى ان يجاوز اللاذقيه ثم يسمى جبل بهراء و تنوخ الى حمص ثم يسمى جبل لبنان ثم يمتد على الشام حتى ينتهى الى بحر القلزم ( اصطخرى ص 56 چاپ ليدن ) [ ( 2 ) ] اصل بىنقطه بود و تصحيح قياسى شد - يعنى نشان گام آدم هفتاد گام فربه است [ ( 3 ) ] كذا ؟ و ظ : سرير - فالسرير الداخل هو نجد اليمن و هى جبال تقع فيها صنعاء و صعده و جرش و نجران و بلاد قحطان و عدن فى الصدر فى آخر الجبل . . . و هذه السروات عامرة . . ( احسن التقاسيم چاپ ليدن ص 94 ) [ ( 4 ) ] اصل جينى .